Rys historyczny Inspekcji Sanitarnej

 Historia powstania inspekcji sanitarnej

Prace nad budowaniem systemu nadzoru sanitarno-epidemiologicznego w Polsce rozpoczęły się tuż po odzyskaniu niepodległości  już w 1918 roku.

Pierwszym aktem prawnym regulującym system ochrony zdrowia w Polsce była PAŃSTWOWA ZASADNICZA USTAWA SANITARNA podpisana 8 lutego 1919 roku przez Naczelnika Państwa – Józefa Piłsudskiego,  Prezydenta Ministrów – Ignacego Paderewskiego oraz ówczesnego Ministra Zdrowia Publicznego – Tomasza Janiszewskiego.

Określała ona kompetencje Ministra Zdrowia Publicznego, które to dzisiaj znajdują odzwierciedlenie w obowiązującej obecnie ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W ramach działania Ministerstwa Zdrowia Publicznego powołany został Państwowy Centralny Zakład Epidemiologiczny jako zakład badawczy,  przekształcony w roku 1923 w Państwowy Zakład Higieny.

Do głównych zadań PZH należało:                       

– rozpoznawanie i zapobieganie chorobom zakaźnym,

– produkowanie szczepionek i surowic,

– koordynowanie akcji przeciwepidemicznych na skalę ogólnokrajową.   

W latach międzywojennych zdołano ograniczyć lub całkowicie zlikwidować epidemie szeregu chorób zakaźnych oraz stworzono sprawnie działającą strukturę urzędów realizujących zadania nadzoru sanitarno-epidemiologicznego. Do 1939 roku w 13 większych polskich miastach powstają filie, niestety Białystok nie znalazł się wśród tych miast.

Wybuch II wojny przerywa proces rozwoju PZH i rozwoju systemu sanitarno-epidemiologicznego w Polsce. Dopiero w 1944 roku w sytuacji grożącej wybuchem kolejnych epidemii zostaje powołany Naczelny Nadzwyczajny Komisariat do Walki z Epidemiami, następnie powstają komisariaty prowincjonalne. (W 1945 roku włączony zostaje w struktury Ministerstwa Zdrowia.) Komisariaty prowincjonalne były zobowiązane do samodzielnego zwalczania ognisk epidemicznych.

1 lutego 1945 roku powstaje pierwsza instytucja sanitarna w naszym regionie. Jest to filia PZH ulokowana w Białymstoku. Od tego momentu rozpoczyna się budowa systemu nadzoru sanitarno-epidemiologicznego w tej części kraju.

W 1948 r. Nadzwyczajny Komisariat do Walki z Epidemiami przekształcony zostaje w Departament Sanitarno-Epidemiologiczny Ministerstwa Zdrowia, a w wydziałach zdrowia na szczeblach wojewódzkich i powiatowych powstają oddziały sanitarne tzw. Kolumny sanitarne.

Do zadań Kolumny należał nadzór bieżący i akcje sanitarno-porządkowe polegające na organizowaniu szczepień ochronnych, dezynfekcji, dezynsekcji, deratyzacji oraz kontroli stanu sanitarnego zakładów przemysłowych, żywnościowych i dziecięcych.

Lata 50 XX wieku przynoszą zmiany administracyjne i ostatecznie na szczeblach wojewódzkich powstają Wojewódzkie Stacje Sanitarno-Epidemiologiczne a na szczeblach powiatowych Powiatowe Stacje Sanitarno-Epidemiologiczne, dały one podwaliny pod funkcjonującą do dzisiaj strukturę organizacyjną Inspekcji Sanitarnej.

Zakończeniem tego etapu organizacji jednolitej struktury organizacyjnej służby sanitarno-epidemiologicznej staje się powołanie na podstawie dekretu z dnia 14 sierpnia 1954 r. PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI SANITARNEJ podległej Ministrowi Zdrowia.

Kolejna reforma administracyjna z 1975 r. wprowadza zmiany. W miejsce powiatowych inspekcji sanitarnych powstają terenowe inspekcje sanitarne.

Po ponownej reformie ustrojowej kraju z dniem 1 stycznia 1999r. terenowe stacje sanitarne przekształcają się w powiatowe stacje sanitarne.

W latach 1975-1998 Terenowa Stacja Sanitarna w Augustowie podlegała administracyjnie Państwowemu Terenowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Suwałkach a od roku 1999 Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w Białymstoku.

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, która weszła w życie 1 września 1985r.  po wielu nowelizacjach jest nadal obowiązującym aktem prawnym.

Inspekcja Sanitarna w Augustowie

Datę 14 sierpnia 1954 roku uznajemy za datę powstania służby sanitarnej w Augustowie.

Pierwszym lokalem, w którym zostaje umieszczony Wydział Zdrowia i jednocześnie Kolumna Sanitarna jest nowo wybudowany szpital, który jest jej siedzibą jest do końca lat 60. Po latach przenosi się do budynku po Augustowskim Przedsiębiorstwie Budowlanym przy ul. Wybickiego 2 i tam przebywa do roku 1994.

Do obecnego budynku przy ulicy Brzostowskiego 10 przenosi się w 1995r. Na czas przygotowań obecnej placówki zespół inspekcji przebywa w budynku Straży Pożarnej.

Pierwszym kierownikiem inspekcji i zarazem zastępcą kierownika Wydziału Zdrowia była Pani doktor Krupińska, następnie Pani doktor Wysocka Szukiewicz. Kolejnym wieloletnim dyrektorem inspekcji był Pan doktor Zdzisław Lasiota, swoje stanowisko piastował w inspekcji  przez 33 lata w latach 1966 -1999. 

Następni inspektorzy to Zofia Kondracka, Ireneusz Gnojnicki, Antoni Hiero, Robert Ziemba i Halina Bogdan. Obecnym Inspektorem, który objął swoje stanowisko w styczniu 2019 roku jest Pani Agata Augusewicz.

Obecnie Państwowa Inspekcja Sanitarna nie tylko zajmuje się zapobieganiem występowania chorób zakaźnych, ale także identyfikacją i szacowaniem zagrożeń, prowadzi nadzór mający na celu zapobieganie wszelkim zagrożeniom biologicznym, chemicznym i fizycznym a także prowadzeniem polityki prozdrowotnej służącej kształtowaniu odpowiednich postaw i zachowań.

Działalność Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Augustowie prowadzona jest w ramach Działu Nadzoru Sanitarnego oraz Promocji Zdrowia, które wykonują zadania nadzorowe i informacyjne w zakresie określonym Ustawą o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

W skład Działu Nadzoru Zapobiegawczego i Bieżącego wykonującego zadania nadzorowe wchodzą:                                    

  • Sekcja Epidemiologii,
  • Sekcja Higieny Żywności, Żywienia i Przedmiotów Użytku,
  • Sekcja Higieny Komunalnej,
  • Stanowisko Pracy ds. Higieny Pracy,
  • Stanowisko Pracy ds. Higieny Dzieci i Młodzieży,
  • Stanowisko Pracy ds. Nadzoru Zapobiegawczego.       

Natomiast popularyzowaniem wiedzy na temat zdrowego stylu życia i zachowań prozdrowotnych w naszym społeczeństwie zajmuje się Promocja Zdrowia i Oświata Zdrowotna. 

Pomimo tego, że mamy XXI wiek, nadal w naszym społeczeństwie istnieje potrzeba popularyzacji zasad higieny, metod zapobiegania chorobom zakaźnym, szczepień ochronnych, racjonalnego żywienia oraz zdrowego stylu życia. Chociaż czas wielkich epidemii minął w dalszym ciągu choroby zakaźne stanowią zagrożenie dla naszego zdrowia i życia.